"Σπουργίτι" για τα μικρά και τα καθημερινά!...
Για τα άλλα, τα πιο σοβαρά, τα πιο σημαντικά, αν θέλετε ρίξτε μια ματιά στο άλλο ιστολόγιό μου, το "Seagull"
Φίλοι από παιδιά. Μεγαλωμένοι μαζί. Στα ίδια σπίτια. Κατά το κοινώς λεγόμενο “αδελφοί”!...
Συνεταιρίστηκαν. Αντιμετώπισαν δυσκολίες και προβλήματα. Αλληλοστηρίχτηκαν. Ποικιλοτρόπως.
Τον τελευταίο μήνα ο ένας έσυρε τον άλλο στα δικαστήρια! Ο λόγος; Για κάποιο υπόλοιπο δανείου, που θέλει την άμεση εξόφλησή του και όχι την τμηματική, όπως συνέβαινε μέχρι τώρα. Φοβάται, λέει, πως η γενικότερη οικονομική κρίση θα έχει ως αποτέλεσμα να χάσει τα λεφτά του…
Μια ιστορία της εποχής. Της τρέχουσας οικονομικής κρίσης.
Σημείο των καιρών. Της υφιστάμενης κρίσης αξιών και προτεραιοτήτων. Της κρίσης των προσωπικών σχέσεων…
Στο να σχολιάζουμε – κριτικάρουμε, εμείς οι άνθρωποι, τους άλλους, είμαστε πρώτοι!...
Στο θέμα της αυτοκριτικής και της αυτογνωσίας πάσχουμε, “τα μάλα”!...
Ασχολούμαστε, στην κριτική μας, πολύ περισσότερο με τους άλλους, παρά με τον ίδιο μας τον εαυτό. Το πρώτο, βλέπετε, είναι εύκολο, το δεύτερο επώδυνο. Διότι, πλην των άλλων, σημαίνει και συνεπάγεται ανάληψη της προσωπικής μας ευθύνης. Που είναι, συχνά, πολύ βαριά!... Κριτικάρουμε, λοιπόν, πολύ εύκολα και για τα πάντα τους άλλους, ακόμα και για αυτά που δικαιολογούμαι, εξίσου εύκολα, και δίνουμε συγχωροχάρτι στους εαυτούς μας. “Των άλλων είναι καρύδια που βροντάνε, ενώ τα δικά μας είναι σύκα…”.Βλέπουμε το “κάρφος” στο μάτι του διπλανού μας και δεν αντιλαμβανόμαστε [ή: κάνουμε πως δεν αντιλαμβανόμαστε;…] το “δοκάρι” στο δικό μας μάτι, για να θυμηθούμε την εξαιρετική παρομοίωση που βρίσκουμε στο Ευαγγέλιο!...
“Ποια μύγα με τσίμπησε” πρωί – πρωί και γράφω τα παραπάνω; Είναι, ουσιαστικά, η κατάληξη σειράς σκέψεων που έκανα σε σχέση και με αφορμή αυτού που ακούμε συχνά τον τελευταίο καιρό από τους πολιτικά κρατούντες, και για το οποίο [δικαίως!] τους μεμφόμαστε.
Λένε, συγκεκριμένα, οι υπουργοί και οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ: “Ναι μεν η πολιτική που ακολουθούμε δεν είναι αυτήπου θέλουμε, δεν είναι δηλαδή φιλο-κοινωνική και σοσιαλιστική, αυτό οφείλεται, όμως, στις συνθήκες που αντιμετωπίζουμε κ.λπ. κ.λπ.” [Δεν αναφέρομαι και δεν ασχολούμαι, εν προκειμένω, γενικά και αόριστα για το εάν η ακολουθούμενη πολιτική είναι η όχι η ορθή, αλλά μόνο για τη συγκεκριμένη θέση – “δικαιολογία”]. Αλλά, απαντάνε οι επικριτές τους και ιδίως αυτοί που είναι ομοϊδεάτες, “τώρα είναι η ευκαιρία να αποδείξει κανείς ότι είναι σοσιαλιστής και ότι έχει κοινωνικές ευαισθησίες. Στην πράξη κρίνονται και εφαρμόζονται οι ιδέες και όχι στην θεωρία”. Και έχουν, πιστεύω, οι τελευταίοι, αυτή τουλάχιστον την εποχή, το δίκηο με το μέρος τους!...
Για να συνδεθώ, όμως, με αυτά που έγραψα στην αρχή και να επανέλθω σ’ εκείνα:
Ό,τι κάνουν οι τώρα πολιτικά κρατούντες…
…για τα οποία δικαίως, νομίζω, τους μεμφόμαστε…
…το ίδιο ή παρόμοια – αντίστοιχα συμπεριφερόμαστε κι εμείς, συνήθως, στην καθημερινότητά μας…
…κι όμως θεωρούμε τους εαυτούς μας “άμεμπτους”…
…ή τουλάχιστον έχουμε την (αντίστοιχη!...) δικαιολογία “στο τσεπάκι μας”…
Παραδείγματα μπορώ να αναφέρω, νομίζω, πάμπολλα. Και για όλους μας ανεξαιρέτως! Που ενώ γνωρίζουμε, κατά βάθος [εάν, βεβαίως, δεν έχουμε δια-φθαρεί ηθικά τόσο πολύ…] ποιο είναι το σωστό, συχνά ή συνήθως δεν το πράττουμε. Αλλ’ αντ’ αυτού… δικαιολογούμαστε! Σε κάθε τομέα:
…Μπορεί μεν να εξαπατώ, για παράδειγμα, ως έμπορος, τον πελάτη μου, για την ποιότητα και την αξία του προϊόντος, μπορεί να αισχροκερδώ εις βάρος του, “έχω όμως οικογένεια να θρέψω” και “οι δουλειές δεν πηγαίνουν καλά τελευταία”…
…Το γνωρίζω πως κάποιες φορές δεν φέρομαι όπως θα έπρεπε, ακόμα και προς τους ανθρώπους μου, αλλά “δεν μπορώ να συγκρατήσω τον θυμό ή την οργή μου”…
…Δεν μου είναι ευχάριστο να παριστάνω τον καραγκιόζη ή να φέρομαι ως καραγκιόζης, να ψεύδομαι ασύστολα και να συκοφαντώ, το επιβάλλει, όμως [τάχα!] το “ιερό καθήκον” της υπεράσπισης του συμφέροντος του πελάτη μου, που έχω, ως δικηγόρος…
Γενικότερα: Όταν βρίσκομαι υπό πίεση ή υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες δεν μπορώ να είμαι αυτός που θα ήθελα να είμαι!...
[Ναι! Αλλά υπό ομαλές και φυσιολογικές συνθήκες, ο καθένας μπορεί να είναι ή να εμφανίζεται πως είναι όχι απλώς καλός, αλλά τέλειος! Στις δύσκολες συνθήκες και καταστάσεις αποδεικνύεται κανείς ποιος ακριβώς είναι!...]
Ειδικότερα [ήδη από / επί εποχής Αδάμ]: “Η Εύα, Κύριε, με παρέσυρε”!...
…Και γνωρίζετε ποιο είναι το εξωφρενικό; Ότι ο Αδάμ μέμφεται και κατηγορεί την Εύα, ενώ δεν επικρίνει / κατακρίνει καθόλου τον εαυτό του, η Εύα, με τη σειρά της, μέμφεται και κατηγορεί το φίδι, αλλά δεν κάνει την αυτοκριτική της για να εντοπίσει τις δικές της ευθύνες… και πάει λέγοντας… μέχρι σήμερα… και έως της συντελείας του αιώνος!...
Φυλάξου απ’ όλους αυτούς που “το παίζουν” συμβουλάτορες…
Φυλάξου απ’ αυτούς που φοράνε συνεχώς μια μάσκα χαμογελαστή…
Φυλάξου και απ’ τους μουτρωμένους, τους σοβαρούς και τους απαισιόδοξους…
Φυλάξου από αυτούς που σου λένε, ασυλλόγιστα: “Μην το σκέφτεσαι! Τράβα εμπρός!”…
Φυλάξου και από αυτούς που σου λένε: “Εσύ θα βγάλεις τα κάστανα από τη φωτιά; Εσύ θ’ αλλάξεις τον κόσμο; Άσε τους άλλους να… καθαρίσουν, γιατί αυτός ο κόσμος δεν διορθώνεται με τίποτα”…
Φυλάξου απ’ τους ευγενείς. Κι απ’ τους ευγενικούς φυλάξου. Μα κι απ’ τους αγενείς… [Χμ… ίσως και από τους συγγενείς!...]
Φυλάξου από τους εξυπνάκηδες και τους πονηρούς…
Φυλάξου από τους “ξερόλες”, μα κι από τους “άσχετους”…
Φυλάξου από τους “σοφούς” που θα σου χαρίσουν τη “σοφία” τους… […και θα σε κρατήσουν, έτσι, μακριά απ’ τη Σοφία!]
Φυλάξου, όμως, κι απ’ αυτούς που θα θελήσουν να στην πουλήσουν [για να επωφεληθούν οι ίδιοι απ’ αυτήν…]
Φυλάξου απ’ τα ωραία λόγια… που δεν συνοδεύονται από ωραίες πράξεις… [Προτίμησε τα απλά λόγια ή τη σιωπή, που συνδυάζονται με έργα!...]
Φυλάξου απ’όλους αυτούς, που δίχως να σε ξέρουν, “το παίζουν κολλητοί” σου, σε αποκαλούνε “φίλο” τους, σε χτυπάνε με οικειότηταανοίκεια στην πλάτη και σ’ επαινούν μ’ ένα σωρό από “μπράβο”…
Φυλάξου κι από μένα…
Φύλαξε μόνο τρεις – τέσσερεις αρχές κι αξίες…
Και τη συνείδησή σου φύλαξε!...
…το μυστικό χαρτάκι που φύλαξε ο Θεός μες στην καρδιά σου!...
Αστεράκι που, όμως, όποιος το πλησιάζει, καταλαβαίνει πως είναι [κατά πώς λένε κι οι ειδικοί…] ήλιος λαμπρός, που φωτίζει και ζεσταίνει με την παρουσία του…
Ένα τέτοιο αστεράκι κοιτάζω κι εγώ, εδώ και χρόνια, μες στο σκοτάδι και τις σκοτεινιές μου, για να οδηγούμαι… “StellaMaris” το όνομά του. “Αστέρι της θάλασσας”. Θα μπορούσε να ήταν κι αστερίας σε μιαν αμμουδιά… Μα εγώ το πρωτοείδα στη θάλασσα, να καθρεφτίζεται, στη θάλασσα που τόσο αγαπούσε…
Μου λένε πως στη ζωγραφική είναι εύκολο να φτιάξεις αστέρια και λουλούδια, σύννεφα και πουλιά, τοπία μαγευτικά, εξωτικά… όνειρα…
Το δύσκολο, μου λένε, είναι να ζωγραφίσεις πρόσωπα.
Όχι από μακριά, σαν να είναι απλώς περιγράμματα, σχήματα μακρινά [… «από μακριά κι αγαπημένοι», που λένε…], μα πρόσωπα κοντινά, ν’ αποτυπώσεις την αγωνία του προσώπου τους ή τη χαρά τους ή την θλίψη τους…
Εκτός πια αν πρόκειται για Αγιογραφία. Όπου τα πρόσωπα είναι όλα ίδια κι απαράλλακτα, όπου η τεχνική επιβάλλει αυτή την ομοιομορφία και την αντιγραφή. Διότι εκδηλώνει μια ολόκληρη σχετική φιλοσοφία, μια προσπάθεια αποτύπωσης μιας ιδανικής πολιτείας, μια προσπάθεια «αγιοποίησης» όλων…
Το δύσκολο, λοιπόν, δεν είναι να φτιάξεις όνειρα!...
[«Ο καθένας με τα λόγια, χτίζει ανώγεια και κατώγεια» λέει η παροιμία…]
Το δύσκολο είναι να φτιάξεις πραγματικότητες!
Να φτιάξεις ανθρώπους!
Να χτίσεις χαρακτήρες!...
Να τους δώσεις συναίσθημα.
Ζωή.
Λόγο ζωής!
Σκοπό ζωής!...
Αν το πετύχεις αυτό, τότε τους ανασταίνεις στη… ζωγραφιά σου… και το όνειρό σου γίνεται πραγματικότητα…
Μα για να το καταφέρεις, πρέπει να πλησιάσεις τους ανθρώπους πολύ κοντά, σχεδόν να «μυρίσεις τα χνώτα τους», να συλλάβεις την ανάσα τους, να ψαχουλέψεις την ψυχή τους…
Για να ζωγραφίσεις πρόσωπα ή, γενικότερα, για να ζωγραφίσεις πράγματα όμορφα, πρέπει να αγαπάς εκείνο που κάνεις εκείνη τη συγκεκριμένη στιγμή. Να το κάνεις ακριβώς επειδή το αγαπάς και όχι επειδή στοχεύεις στο να κερδίσεις απ’ αυτό, πουλώντας το… Διότι αν κάνεις το τελευταίο, τότε [είναι νόμος αδήρητος αυτός!] το αποτέλεσμαδεν θα είναι αυτό που επιθυμείς…
Υπάρχουν, βέβαια, κι οι εξαιρέσεις: Κάποιοι που είναι ευνοημένοι από τη φύση ή κάποιοι που έχουν δουλέψει αρκετά, που καταφέρνουνε και βγάζουν «παραγωγή – φασόν»… Μ’ αυτούς δεν τους εννοώ εγώ για καλλιτέχνες… Για μηχανές παραγωγής καλλιτεχνημάτων τους εννοώ…
Ας δούμε κατάματα την αλήθεια! Ας μη διστάσουμε να πούμε την αλήθεια στον εαυτό μας! Την αυτογνωσία δεν μπορούμε, θαρρώ, να την κατακτήσουμε μόνοι μας… Έχουμε την ανάγκη, ακόμα και σ’ αυτό, απ’ τον άλλον, τον συνάνθρωπό μας! Διότι τα μάτια μας, όταν πρόκειται για τον εαυτό μας, είναι μάτια πλάνα, πλανερά, και πλανεύουν… Για μας τους ίδιους, λοιπόν, ακόμα και οι καθρέφτες μπορεί μεν να είναι χρήσιμοι, αλλά και πάλι, καθώς και πάλι προϋποτίθεται πως η εικόνα θα περάσει και πάλι μέσα απ’ τα μάτια μας, πάλι μπορεί να καταλήξουμε στο ίδιο πρόβλημα… Η αλήθεια είναι, λοιπόν, ότι η δική μας αυτογνωσία περνά μέσα απ’ τα μάτια των άλλων, των γύρω μας ανθρώπων! Και ούτε αρκεί απλώς το να καθρεφτιζόμαστε στα μάτια του αγαπημένου ή της αγαπημένης μας… Διότι η λάμψη της αστραπής του έρωτα δεν αφήνει να δούμε καθαρά, ιδίως τις λεπτομέρειες… [Πόσο δε μάλλον αν σκεφθούμε πως ο άλλος μπορεί να (λέει ή/και να) είναι «ο άλλος μας εαυτός»… οπότε και πάλι είναι σαν να κρινόμαστε μόνο απ’ τα ίδια μας τα μάτια…] Το πιο χρήσιμο, το πιο ωφέλιμοείναι να καθρεφτιστούμε, γυμνοί, τελείως γυμνοί, από ρούχα κι από στολίδια κι από κοσμήματα, στα μάτια των αγαπημένων μας ανθρώπων, των οικείων και των φίλων μας… κι αυτοί ύστερα, ως φίλοι, ως άνθρωποι που μας αγαπάνε, θα μπορέσουν να μας πούν τις λεπτομέρειες, σημεία που εμείς δεν θα μπορούσαμε ποτέ να τα εντοπίσουμε ή ακόμα και να φανταστούμε την ύπαρξή τους… Μόνο έτσι, λοιπόν, επιτυγχάνεται, θαρρώ, η αυτογνωσία!...
Αχ, εμείς οι γνώστες… οι παντογνώστες… οι“φωτεινοί παντογνώστες”… Που ενοχλούμαστε με όλους τους άλλους, που “παριστάνουν πως τα γνωρίζουν όλα”!...
Αχ, εμείς οι ψυχολόγοι!... Που το ’χουμε εύκολο να κοιτάμε, να μιλάμε, και να σχολιάζουμε την ψυχή και την συμπεριφορά των άλλων… Μα όχι τις δικές μας…
Αχ, εμείς οι συμβουλάτορες!... Που έχουμε τη λύση, έτοιμη, μές στο τσεπάκι μας, σε κάθε πρόβλημα του άλλου: “Κάνε ετούτο… Πρόσεχε το άλλο!... Άκου εμένα!... Ξέρω!...”
Αχ, εμείς οι ηθικολόγοι!... Που κατακεραυνώνουμε τα κακώς κείμενα. Ατόμων μεμονωμένων, μα και ολόκληρης της κοινωνίας!... Και τους ρίχνουμε, όλους ανεξαιρέτως, στην πυρά, στο “ανάθεμα”… ει δυνατόν και στην αιώνια κόλαση!...
Αχ, εμείς οι μορφωμένοι!... Οι παρα-μορφωμένοι!...
Αχ, εμείς οι άνθρωποι!... Εμείς που θέλουμε ν’ αποκαλούμαστε άνθρωποι, μα, με όλα ετούτα, δεν θα γίνουμε άνθρωποι ποτέ!....
Σκυλιά αλυχτάνε, καθώς μ’ αντιλαμβάνονται να πλησιάζω. Κάποιος τους δίδαξε έτσι να αντιδρούν… Κι εγώ τι άλλο ήθελα; Να τα χαϊδέψω μόνο!... Αν το ήξεραν;! Αν κάποιος τα είχε «ορμηνεύσει» πως υπάρχει και αυτή η πιθανότητα!... Πόσο διαφορετικός που θα ήταν όλος ο κόσμος!...
[17.4.2008]
Σκυλιά δεμένα και μαντρωμένα, που αλυχτάνε πίσω απ’ τους φράχτες, καθώς περνώ. Νιώθω, πως αν ήταν ελεύθερα, χωρίς κολάρο, αλυσίδα και φράχτες, θα έρχονταν να τα χαϊδέψω και να μου γλείψουν τα χέρια!... Αν ήταν ελεύθερα!...
Θεωρητικά «η ευθεία είναι ο πιο σύντομος δρόμος». Οι ναυτικοί, όμως, θα διαφωνήσουν… Θα σου πουν πως έχει σημασία κι ο καιρός… Και τα εμπόδια, οι ύφαλοι… Κι οι περιπατητές, οι οδοιπόροι, οι αναρριχητές… κι αυτοί θα συμφωνήσουν… Θα σου πουν πως είναι απαραίτητες, συχνά, μεγάλες παρεκβάσεις. Λοξοδρόμισμα… Κι άλλοι πολλοί θα σου το πούν… Εάν εσύ βασιστείς μονάχα στα βιβλία και στη θεωρία… …εσύ θα χάσεις!...
(ΙΙ)
«Ευθύς και ντόμπρος» είσαι, λες… Και ποιος σου είπε, άραγε, πως αυτό είναι το ζητούμενο; Ο πρώτος, τάχα, κι απαρέγκλιτος κανόνες στις ανθρώπινες σχέσεις;… Μήπως θαρρείς πως και εδώ, αυτή η «ευθεία», η «ευθύτητα» που λες, είναι ο πιο σύντομος δρόμος για τον άλλον;… Ευθύγραμμα ή σχεδόν ευθύγραμμα έρχεται ένα βέλος. Ή μια σφαίρα… Οι σφαίρες σκοτώνουν, ξέρεις… …και παλαιότερα τα βέλη… […εκτός αν, ίσως, πρόκειται για βέλη του έρωτα… Που και απ’ αυτά πεθαίνουν ακόμα…]
