"Σπουργίτι" για τα μικρά και τα καθημερινά!...
Για τα άλλα, τα πιο σοβαρά, τα πιο σημαντικά, αν θέλετε ρίξτε μια ματιά στο άλλο ιστολόγιό μου, το "Seagull"
Αντιγράφω από τον 24ο τόμο της εγκυκλοπαίδειας “Νέα Δομή” (έκδ. 1996):
«Νενέκος Δημήτριος. Αγωνιστής του 1821. Καταγόταν από τα Ζουμπάτα Αχαΐας. Αρχικά ήταν οπλαρχηγός του πρόκριτου της Πάτρας Βενιζέλου Ρούφου, αφού προηγούμενα είχε δολοφονήσει τους αντίζηλούς του οπλαρχηγούς Σπανοκυριάκο και Σαγιά. Πήρε μέρος και διακρίθηκε στις πολιορκίες της Πάτρας και του Μεσολογγιού. Μετά την άλωση του Μεσολογγιού άρχισε τις επαφές με τον Ιμπραήμ, ο οποίος του παραχώρησε ορισμένα προνόμια και τελικά “προσκύνησε” από το 1826. Το 1827 πήρε μέρος με τον Ντελή Αχμέτ στη μάχη του Τσετσεβά εναντίον των Ελλήνων και νίκησε, επικεφαλής του σώματος των “προσκυνημένων”. Από τότε έγινε ο φόβος και ο τρόμος των χριστιανών. Πήρε μέρος στις εκστρατείες του Μεγάλου Σπηλαίου, στη Δίβρη, στην Ηλεία κ.α. Με τη μεσολάβηση του Ιμπραήμ, πήρε τον τίτλο του μπέη, για τις υπηρεσίες του. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, αρχηγός των δυνάμεων της Πελοποννήσου τότε, τον επικήρυξε και ανάθεσε στον Σαγιά, αδελφό του δολοφονημένου, την εκτέλεσή του, η οποία έγινε το 1828»
…Για να θυμηθούνε, πολίτες και επαγγελματίες πολιτικοί, από πού προέκυψε η έκφραση “νενέκοι πολιτικοί”!....
Στο να σχολιάζουμε – κριτικάρουμε, εμείς οι άνθρωποι, τους άλλους, είμαστε πρώτοι!...
Στο θέμα της αυτοκριτικής και της αυτογνωσίας πάσχουμε, “τα μάλα”!...
Ασχολούμαστε, στην κριτική μας, πολύ περισσότερο με τους άλλους, παρά με τον ίδιο μας τον εαυτό. Το πρώτο, βλέπετε, είναι εύκολο, το δεύτερο επώδυνο. Διότι, πλην των άλλων, σημαίνει και συνεπάγεται ανάληψη της προσωπικής μας ευθύνης. Που είναι, συχνά, πολύ βαριά!... Κριτικάρουμε, λοιπόν, πολύ εύκολα και για τα πάντα τους άλλους, ακόμα και για αυτά που δικαιολογούμαι, εξίσου εύκολα, και δίνουμε συγχωροχάρτι στους εαυτούς μας. “Των άλλων είναι καρύδια που βροντάνε, ενώ τα δικά μας είναι σύκα…”.Βλέπουμε το “κάρφος” στο μάτι του διπλανού μας και δεν αντιλαμβανόμαστε [ή: κάνουμε πως δεν αντιλαμβανόμαστε;…] το “δοκάρι” στο δικό μας μάτι, για να θυμηθούμε την εξαιρετική παρομοίωση που βρίσκουμε στο Ευαγγέλιο!...
“Ποια μύγα με τσίμπησε” πρωί – πρωί και γράφω τα παραπάνω; Είναι, ουσιαστικά, η κατάληξη σειράς σκέψεων που έκανα σε σχέση και με αφορμή αυτού που ακούμε συχνά τον τελευταίο καιρό από τους πολιτικά κρατούντες, και για το οποίο [δικαίως!] τους μεμφόμαστε.
Λένε, συγκεκριμένα, οι υπουργοί και οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ: “Ναι μεν η πολιτική που ακολουθούμε δεν είναι αυτήπου θέλουμε, δεν είναι δηλαδή φιλο-κοινωνική και σοσιαλιστική, αυτό οφείλεται, όμως, στις συνθήκες που αντιμετωπίζουμε κ.λπ. κ.λπ.” [Δεν αναφέρομαι και δεν ασχολούμαι, εν προκειμένω, γενικά και αόριστα για το εάν η ακολουθούμενη πολιτική είναι η όχι η ορθή, αλλά μόνο για τη συγκεκριμένη θέση – “δικαιολογία”]. Αλλά, απαντάνε οι επικριτές τους και ιδίως αυτοί που είναι ομοϊδεάτες, “τώρα είναι η ευκαιρία να αποδείξει κανείς ότι είναι σοσιαλιστής και ότι έχει κοινωνικές ευαισθησίες. Στην πράξη κρίνονται και εφαρμόζονται οι ιδέες και όχι στην θεωρία”. Και έχουν, πιστεύω, οι τελευταίοι, αυτή τουλάχιστον την εποχή, το δίκηο με το μέρος τους!...
Για να συνδεθώ, όμως, με αυτά που έγραψα στην αρχή και να επανέλθω σ’ εκείνα:
Ό,τι κάνουν οι τώρα πολιτικά κρατούντες…
…για τα οποία δικαίως, νομίζω, τους μεμφόμαστε…
…το ίδιο ή παρόμοια – αντίστοιχα συμπεριφερόμαστε κι εμείς, συνήθως, στην καθημερινότητά μας…
…κι όμως θεωρούμε τους εαυτούς μας “άμεμπτους”…
…ή τουλάχιστον έχουμε την (αντίστοιχη!...) δικαιολογία “στο τσεπάκι μας”…
Παραδείγματα μπορώ να αναφέρω, νομίζω, πάμπολλα. Και για όλους μας ανεξαιρέτως! Που ενώ γνωρίζουμε, κατά βάθος [εάν, βεβαίως, δεν έχουμε δια-φθαρεί ηθικά τόσο πολύ…] ποιο είναι το σωστό, συχνά ή συνήθως δεν το πράττουμε. Αλλ’ αντ’ αυτού… δικαιολογούμαστε! Σε κάθε τομέα:
…Μπορεί μεν να εξαπατώ, για παράδειγμα, ως έμπορος, τον πελάτη μου, για την ποιότητα και την αξία του προϊόντος, μπορεί να αισχροκερδώ εις βάρος του, “έχω όμως οικογένεια να θρέψω” και “οι δουλειές δεν πηγαίνουν καλά τελευταία”…
…Το γνωρίζω πως κάποιες φορές δεν φέρομαι όπως θα έπρεπε, ακόμα και προς τους ανθρώπους μου, αλλά “δεν μπορώ να συγκρατήσω τον θυμό ή την οργή μου”…
…Δεν μου είναι ευχάριστο να παριστάνω τον καραγκιόζη ή να φέρομαι ως καραγκιόζης, να ψεύδομαι ασύστολα και να συκοφαντώ, το επιβάλλει, όμως [τάχα!] το “ιερό καθήκον” της υπεράσπισης του συμφέροντος του πελάτη μου, που έχω, ως δικηγόρος…
Γενικότερα: Όταν βρίσκομαι υπό πίεση ή υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες δεν μπορώ να είμαι αυτός που θα ήθελα να είμαι!...
[Ναι! Αλλά υπό ομαλές και φυσιολογικές συνθήκες, ο καθένας μπορεί να είναι ή να εμφανίζεται πως είναι όχι απλώς καλός, αλλά τέλειος! Στις δύσκολες συνθήκες και καταστάσεις αποδεικνύεται κανείς ποιος ακριβώς είναι!...]
Ειδικότερα [ήδη από / επί εποχής Αδάμ]: “Η Εύα, Κύριε, με παρέσυρε”!...
…Και γνωρίζετε ποιο είναι το εξωφρενικό; Ότι ο Αδάμ μέμφεται και κατηγορεί την Εύα, ενώ δεν επικρίνει / κατακρίνει καθόλου τον εαυτό του, η Εύα, με τη σειρά της, μέμφεται και κατηγορεί το φίδι, αλλά δεν κάνει την αυτοκριτική της για να εντοπίσει τις δικές της ευθύνες… και πάει λέγοντας… μέχρι σήμερα… και έως της συντελείας του αιώνος!...
Χάρη στον περισσότερο ελεύθερο χρόνο και στο “χαλάρωμα” που συνεπάγεται το καλοκαίρι, μπορώ να παρακολουθώ αυτόν τον καιρό το τηλεοπτικό show“America’sgottalent”, το ελληνικό πανομοιότυπο τουοποίου (“Ελλάδα έχεις ταλέντο”) μεταδόθηκε κατά τη διάρκεια της τηλεοπτικής περιόδου που τελείωσε.
Πριν προχωρήσω θα ήθελα να κάνω μιαν αναφορά στους κριτές των διαγωνιζομένων. Η σύγκριση της ομάδας των εδώ κριτών (ως σύνολο, αλλά και ατομικά) και των εκεί, αντικειμενικά (ή μάλλον, για να αναλάβω την προσωπική ευθύνη των απόψεών μου και των γραφομένων μου: κατ’ εμέ) προκαλεί θλίψη: Οι εδώ προσπαθούν, λες, “να κλέψουν την παράσταση” απ’ τους διαγωνιζόμενους, να αναδειχθούν γι’ αυτό που κάνουν, δηλαδή να είναι κριτές… […Και, συνήθως, όπως γνωρίζουμε, κριτές και δη επι-κριτές είναι αυτοί που δεν μπορούν να κάνουν κάτι άλλο και δη ουσιαστικό και δημιουργικό…]. Αυτό που εκτίμησα (τηρουμένων των αναλογιών…) στους “αλλοδαπούς” κριτές [κι ας είναι “αμερικανάκια”…] είναι ο (κατά βάση) σεβασμός που έδειχναν προς τους διαγωνιζόμενους κι η (γενικά) ευπρεπής αντιμετώπιση όσων “κυνηγούσαν το όνειρό τους”…
Η παρακολούθηση του τηλεοπτικού showμου γέννησε τόσο σκέψεις, όσο και συναισθήματα…
Συναισθήματα συμπάθειας για όλους αυτούς τους ανθρώπους που, όπως προείπα, “κυνηγούν το όνειρό τους”… Να εκφραστούν, να αναδειχτούν κάνοντας αυτό που αγαπούν, να πετύχουν… Κι αρκετές φορές δεν συμπάθησα, απλώς, κάποιους απ’ αυτούς, αλλά και συνέπασχα μ’ αυτούς, είτε στην αγωνία τους πριν από την παράστασή τους ή την κρίση της επιτροπής, είτε στη θλίψη τους όταν κρίνονται “κομμένοι” από τη συνέχεια…
…διότι, βεβαίως, καλώς ή κακώς, (και) το showαυτό είναι ανταγωνιστικό… Με ό,τι αυτό συνεπάγεται… Τόσο για τους διαγωνιζόμενους, όσο και για τους κριτές!
Είναι εύκολο να κατακρίνεις – επικρίνεις. Μα είναι δύσκολο να διακρίνεις… αυτόν που είναι πιο άξιος…. Πρέπει να κάνεις επιλογές. Και οι επιλογές είναι, συχνά, πολύ δύσκολες! Όχι μόνο σε τέτοια τηλεπαιχνίδια, βεβαίως, αλλά, πολύ περισσότερο, στη ζωή μας την ίδια, ο καθένας, οπότε μάλιστα δεν πρόκειται για παιχνίδι…
Πολύ πιο σκληρή και βασανιστική και ψυχοφθόρα είναι, βεβαίως, η διαδικασία της επιλογής για τους ίδιους τους διαγωνιζόμενους. Και ιδιαίτερα ενδιαφέρον το να παρατηρείς [και να διδάσκεσαι, ως θεατής, είτε θετικά είτε αρνητικά, από] τον τρόπο που αντιμετωπίζει κανείς την επιτυχία ή την αποτυχία…
“Είναι για μένα ζήτημα ζωής ή θανάτου”, ακούς κάποιον να λέει, ενόψει της κρίσης…
“Είμαι ο καλύτερος” ακούς να αυτο-επαινείται κάποιος άλλος, αλλαζονικά.
“Είναι στ’ αλήθεια πολύ σκληρός ο ανταγωνισμός και πραγματικά ιδιαίτερα καλοί οι ανταγωνιστές μου”, λέει κάποιος άλλος με μετριοπάθεια [και –σας διαβεβαιώ- καθόλου “μέτριος”!...], “αλλά εγώ θέλω [ή: “πρέπει”!...] να κερδίσω”…
Και μετά την κρίση και την επιλογή… δάκρυα και κλάμα. Τόσον από τους χαμένους, όσο και από τους νικητές… Εξίσου διδακτικό να παρατηρείς, και πάλι [και μάλιστα κατά τεκμήριο ως φυσική αντίδραση και όχι σκηνοθετημένα…] τόσον τους μεν, όσο και τους δε…
“Γκρεμίστηκε το όνειρό μου” λέει κάποιος, ανάμεσα στα αναφιλητά του. Και σκέφτομαι πως είτε το όνειρό του ήταν πολύ “πρόχειρα” θεμελιωμένο, είτε δεν έχει αποκτήσει – κατακτήσει ο ίδιος την ωριμότητα να αντιμετωπίζει τέτοιες καταστάσεις…
[…Και δεν το σκέφτομαι μόνο εγώ, οθεατής, ο “κριτής των πάντων” εκ του ασφαλούς, ο ηθικολόγος, ο “συμβουλάτορας”, ο “σοφός”… Το σκέφτεται και το λέει κι ένας άλλος, εξίσου “αποτυχημένος” διαγωνιζόμενος:]
“Δεν θα εγκαταλείψω! Θα συνεχίσω να κυνηγώ το όνειρό μου! Θα συνεχίσω να αγωνίζομαι… Μέχρι να πετύχω!...” σχολιάζει ένας άλλος… [Κι εγώ από τώρα τον λογίζω να έχει επιτύχει!...]
“Είναι κρίμα και άδικο” σχολιάζει ένας τρίτος. Και συνεχίζει: “Είχα προσπαθήσει τόσο πολύ για να πετύχω”…
Και σκέφτομαι εγώ, με τη σειρά μου, με ψυχραιμία (υποθέτω) καθώς βρίσκομαι “έξω απ’ τον χορό” [και δεν είναι καθόλου βέβαιο πως θα σκεφτόμουν και δεν θα ένιωθα το ίδιο, εάν κι εγώ βρισκόμουν σε αντίστοιχη θέση]: Μπορεί να είχες, πράγματι, προσπαθήσει πολύ, πάρα πολύ, για να πετύχεις, στο αναγνωρίζω! Αλλά ίσως, τελικά, να μην είχες προσπαθήσει τόσο πολύ, όσο θα μπορούσες. Και δεν μπορείς, βεβαίως, να γνωρίζεις, εάν ο άλλος, ο ανταγωνιστής σου, είχε προσπαθήσει πολύ περισσότερο από σέναν!... Και, συνεπώς, θα ήταν άδικο, πραγματικά, τόσο γι’ αυτόν, όσο και “για το δίκηο” (δηλαδή αντικειμενικά) να είχες επιλεγεί εσύ και όχι ο άλλος… έτσι δεν είναι;… Και κάτι ακόμα, περαιτέρω: Αφού όλοι επικαλούμαστε και θέλουμε, κατά πως λέμε, την αξιοκρατία, θα πρέπει, βεβαίως, να σκεφτούμε κι ετούτον τον παράγοντα: πως δηλαδή ο άλλος μπορεί να είναι [λέμε, τώρα!...] πολύ πιο άξιος και ικανός από εσένα!...
[Δεν γράφω δα τίποτα νέο κι άγνωστο ή τίποτα σπουδαίο… Ίσα ίσα, μάλιστα, είναι αυτονόητα (γιατί δεν είναι λόγια, αλλά βιώματα…) για όσους ασχολήθηκαν ή ασχολούνται στη ζωή, ιδίως από μικρή ηλικία, με τον αθλητισμό… Το δυστύχημα είναι, όμως, πως οι περισσότεροι, αντί να αθλούμεθα, μένουμε είτε απλοί θεατές στις κερκίδες ή και… στις πολυθρόνες μας, ανόητοι τηλεθεατές ανόητων εκπομπών…]
…Από εμένα, πάντως, όλοι αυτοί οι διαγωνιζόμενοι, που είδα στο συγκεκριμένο talentshow, είναι πολύ πιο άξιοι, πολύ πιο ικανοί σ’ αυτό που κάνουν, ασκώντας το ταλέντο τους. Ενώ εγώ [λέμε, τώρα!...] κάποιο ταλέντο μου μπορεί να το’χω αφήσει α-παίδευτο και ανεκμετάλλευτο, να το έχω “θάψει”, όπως συμβαίνει στην ευαγγελική παραβολή των “ταλάντων”… Άξιος ο “μισθός” τους, λοιπόν! Κι αντίστοιχα αξίζουν τον σεβασμό όλων μας! Γι’ αυτό που κάνουν, γι’ αυτό που είναι, γι’ αυτό που έχουν… Διότι κάθε άνθρωπος –το νιώθω, το ξέρω και το λέω με βεβαιότητα- είναι σε κάποιον τουλάχιστο τομέα πιο άξιος από εμένα… Κι όταν δεν το ξεχνώ αυτό, μπορώ να… “βάζω τα πράγματα” και τον εαυτό μου “στη θέση του”, αποφεύγοντας την υπερηφάνεια…
Μου λένε πως στη ζωγραφική είναι εύκολο να φτιάξεις αστέρια και λουλούδια, σύννεφα και πουλιά, τοπία μαγευτικά, εξωτικά… όνειρα…
Το δύσκολο, μου λένε, είναι να ζωγραφίσεις πρόσωπα.
Όχι από μακριά, σαν να είναι απλώς περιγράμματα, σχήματα μακρινά [… «από μακριά κι αγαπημένοι», που λένε…], μα πρόσωπα κοντινά, ν’ αποτυπώσεις την αγωνία του προσώπου τους ή τη χαρά τους ή την θλίψη τους…
Εκτός πια αν πρόκειται για Αγιογραφία. Όπου τα πρόσωπα είναι όλα ίδια κι απαράλλακτα, όπου η τεχνική επιβάλλει αυτή την ομοιομορφία και την αντιγραφή. Διότι εκδηλώνει μια ολόκληρη σχετική φιλοσοφία, μια προσπάθεια αποτύπωσης μιας ιδανικής πολιτείας, μια προσπάθεια «αγιοποίησης» όλων…
Το δύσκολο, λοιπόν, δεν είναι να φτιάξεις όνειρα!...
[«Ο καθένας με τα λόγια, χτίζει ανώγεια και κατώγεια» λέει η παροιμία…]
Το δύσκολο είναι να φτιάξεις πραγματικότητες!
Να φτιάξεις ανθρώπους!
Να χτίσεις χαρακτήρες!...
Να τους δώσεις συναίσθημα.
Ζωή.
Λόγο ζωής!
Σκοπό ζωής!...
Αν το πετύχεις αυτό, τότε τους ανασταίνεις στη… ζωγραφιά σου… και το όνειρό σου γίνεται πραγματικότητα…
Μα για να το καταφέρεις, πρέπει να πλησιάσεις τους ανθρώπους πολύ κοντά, σχεδόν να «μυρίσεις τα χνώτα τους», να συλλάβεις την ανάσα τους, να ψαχουλέψεις την ψυχή τους…
Για να ζωγραφίσεις πρόσωπα ή, γενικότερα, για να ζωγραφίσεις πράγματα όμορφα, πρέπει να αγαπάς εκείνο που κάνεις εκείνη τη συγκεκριμένη στιγμή. Να το κάνεις ακριβώς επειδή το αγαπάς και όχι επειδή στοχεύεις στο να κερδίσεις απ’ αυτό, πουλώντας το… Διότι αν κάνεις το τελευταίο, τότε [είναι νόμος αδήρητος αυτός!] το αποτέλεσμαδεν θα είναι αυτό που επιθυμείς…
Υπάρχουν, βέβαια, κι οι εξαιρέσεις: Κάποιοι που είναι ευνοημένοι από τη φύση ή κάποιοι που έχουν δουλέψει αρκετά, που καταφέρνουνε και βγάζουν «παραγωγή – φασόν»… Μ’ αυτούς δεν τους εννοώ εγώ για καλλιτέχνες… Για μηχανές παραγωγής καλλιτεχνημάτων τους εννοώ…
-Σπρώξ’ τα όλα στο 32 κόκκινο, λοιπόν!... Κι ό,τι έρθει!... Ό,τι καταφέρουμε!
…Όχι, δεν θα συμφωνήσω, ίσως, με την επιλογή σου!... Αλλά θα σε παραδεχθώ… Που ακολουθείς μέχρι τέλους αυτή τη φιλοσοφία, αυτόν τον απόλυτο τρόπο ζωής. Τις απόλυτες επιλογές σου… Δεν θα σε χειροκροτήσω, δεν θα σου στήσω και αδριάντα, αλλά, πάντως, το χέρι θα σου το σφίξω εγκάρδια, τίμια, ειλικρινά… Όπως θα έκανα σε κάθε άξιο αντίπαλο πολεμιστή, παρότι “εχθρό” μου…
Αλλά, όμως, είπαμε: Μόνο τότε, έτσι; Μην μου βγεις κανένας “γιαλατζί” που παριστάνει τον “καμπόσο”, σύμφωνοι; Γιατί υπάρχουν και τέτοιοι, βέβαια, δεν συμφωνείς; “Το παίζουν παλληκαράδες”, μα στην πραγματικότητα “δεν φοράνε παντελόνια”… Δηλώνουν έτοιμοι να πηδήξουν στο κενό, “χωρίς δίχτυ” καθώς κομπάζουν… και παροτρύνουν τους άλλους να κάνουν το ίδιο, ή τους οικτίρουν πως είναι “φοβισμένα ανθρωπάκια” και που “δεν έχουν τα κότσια” να κάνουν ό,τι οι ίδιοι… Κι όμως, αυτοί οι διάπυροι κήρυκες των υψιπετών αυτών μηνυμάτων, στην πραγματικότητα έχουν την ασφάλεια του αλεξίπτωτου…
…Όχι, φίλε! Όχι έτσι!... Δεν είναι “μαγκιά” αυτή… Ψευτομαγκιά είναι, που σε κάνει καταγέλαστο!... Μια γελοία καρικατούρα είσαι… Κρίμα!...
Αχ, εμείς οι γνώστες… οι παντογνώστες… οι“φωτεινοί παντογνώστες”… Που ενοχλούμαστε με όλους τους άλλους, που “παριστάνουν πως τα γνωρίζουν όλα”!...
Αχ, εμείς οι ψυχολόγοι!... Που το ’χουμε εύκολο να κοιτάμε, να μιλάμε, και να σχολιάζουμε την ψυχή και την συμπεριφορά των άλλων… Μα όχι τις δικές μας…
Αχ, εμείς οι συμβουλάτορες!... Που έχουμε τη λύση, έτοιμη, μές στο τσεπάκι μας, σε κάθε πρόβλημα του άλλου: “Κάνε ετούτο… Πρόσεχε το άλλο!... Άκου εμένα!... Ξέρω!...”
Αχ, εμείς οι ηθικολόγοι!... Που κατακεραυνώνουμε τα κακώς κείμενα. Ατόμων μεμονωμένων, μα και ολόκληρης της κοινωνίας!... Και τους ρίχνουμε, όλους ανεξαιρέτως, στην πυρά, στο “ανάθεμα”… ει δυνατόν και στην αιώνια κόλαση!...
Αχ, εμείς οι μορφωμένοι!... Οι παρα-μορφωμένοι!...
Αχ, εμείς οι άνθρωποι!... Εμείς που θέλουμε ν’ αποκαλούμαστε άνθρωποι, μα, με όλα ετούτα, δεν θα γίνουμε άνθρωποι ποτέ!....