Περί Δημοκρατίας

Απόσπασμα από τον Αρεοπαγιτικό λόγο του Ισοκράτη, διαχρονικά επίκαιρο:

"Οἱ γὰρ κατ' ἐκεῖνον τὸν χρόνον τὴν πόλιν διοικοῦντες κατεστήσαντο πολιτείαν οὐκ ὀνόματι μὲν τῷ κοινοτάτῳ καὶ πραοτάτῳ προσαγορευομένην, ἐπὶ δὲ τῶν πράξεων οὐ τοιαύτην τοῖς ἐντυγχάνουσι φαινομένην, οὐδ' ἣ τοῦτον τὸν τρόπον ἐπαίδευε τοὺς πολίτας ὥσθ' ἡγεῖσθαι τὴν μὲν ἀκολασίαν δημοκρατίαν, τὴν δὲ παρανομίαν ἐλευθερίαν, τὴν δὲ παρρησίαν ἰσονομίαν, τὴν δ' ἐξουσίαν τοῦ ταῦτα ποιεῖν εὐδαιμονίαν, ἀλλὰ μισοῦσα καὶ κολάζουσα τοὺς τοιούτους βελτίους καὶ σωφρονεστέρους ἅπαντας τοὺς πολίτας ἐποίησεν"

Δηλαδή:

Διότι εκείνοι που διοικούσαν την πόλη τότε [κατά την εποχή του Σόλωνα και του Κλεισθένη], δεν δημιούργησαν ένα πολίτευμα το οποίο μόνο κατ’ όνομα να θεωρείται το πιο φιλελεύθερο και το πιο πράο από όλα, ενώ στην πράξη να εμφανίζεται διαφορετικό σε όσους το ζουν· ούτε ένα πολίτευμα που να εκπαιδεύει τους πολίτες έτσι ώστε να θεωρούν δημοκρατία την ασυδοσία, ελευθερία την παρανομία, ισονομία την αναίδεια και ευδαιμονία την εξουσία του καθενός να κάνει ό,τι θέλει, αλλά ένα πολίτευμα το οποίο, δείχνοντας την απέχθειά του για όσους τα έκαναν αυτά και τιμωρώντας τους, έκανε όλους τους πολίτες καλύτερους και πιο μυαλωμένους.

Ή / και:

“Εκείνοι λοιπόν που είχαν τη διοίκηση της πολιτείας κατά την παλαιότερη εποχή, εγκατέστησαν πολίτευμα που δεν είχε μόνον όνομα προσφιλέστατο σ’ όλους και γλυκύτατο, ενώ στην πραγματικότητα δεν έδινε την εντύπωση αυτή στους πολιτευομένους και δεν προετοίμαζε τους πολίτας ώστε να θεωρούν την ακολασία δημοκρατία, την παρανομία ελευθερία, την αθυροστομία ισότητα δικαιωμάτων, ούτε τέλος την εξουσία να κάνουν όλα αυτά ευδαιμονία, αλλά πολίτευμα που παρέδιδε στο μίσος και στην τιμωρία τους ανθρώπους αυτού του είδους και που κατώρθωσε με τον τρόπο αυτό να κάμη όλους τους πολίτας καλύτερους και φρονιμώτερους.”

[Μτφρ. Α.Μ. Γεωργαντόπουλος, Μ. Πρωτοψάλτης & Ι. Ιωαννίδη–Φαληριώτη. [1939] χ.χ. Ισοκράτης. Λόγοι. ΙΙ, Αρεοπαγιτικός / Πηγή: greek.language.gr (Πύλη για την Ελληνική γλώσσα)]

Υ.Γ. – Παραπομπές:

Για το θέμα έχουν γράψει ήδη, αναλυτικά και με σχόλια, αρκετοί, τις τελευταίες ημέρες. Ενδεικτικώς:

http://adonios.wordpress.com/2008/12/08/i-sosti-kai-i-lathos-risi-tou-isokrati/ [Adonios G.K.]

http://www.sarantakos.com/isocrat.htm [Ν.Σαραντάκος]

και, περαιτέρω αντιγραφή του (αμέσως παραπάνω) με σχόλια:

http://dimitrisdoctor2.blogspot.com/2008/12/blog-post_11.html [Δόκτωρ]

http://rodiat7.blogspot.com/2008/12/blog-post_12.html [Ροδιά]

Μοναξιά

Θεσσαλονίκη, 9.12.2008

Πέρισυ, τέτοιες μέρες περίπου, περπατώντας στην Αθήνα, βρήκα και διάβασα σε κάποιον τοίχο, αυτή τη φράση: “Σας αγαπάω όλους” και αυθόρμητα μου βγήκε, τότε, ετούτη η ανάρτηση:http://seagullstefanos.blogspot.com/2008/01/blog-post.html

Φέτος, μόλις χθες, που βρέθηκα, μόλις για μία μέρα, στη Θεσσαλονίκη, για δουλειά, δεν μπόρεσα να περπατήσω, όπως ευχόμουνα, στην πόλη, διότι κάτι καλόπαιδα (που, παρεμπιπτόντως, δεν ήταν καθόλου παιδιά…) είχαν άλλες “δουλειές”…

Λόγω των συγκεκριμένων συνθηκών βρέθηκα το βραδάκι, μαζί με μια παρέα άλλων οκτώ ανθρώπων, σ’ ένα οικογενειακό εστιατόριο της οδού Τσιμισκή. Οι ρεπόρτερς και οι δημοσιογράφοι, όμως, ήταν απασχολημένοι με άλλες προτεραιότητες και καταστροφές σε όλη την πόλη, για να μεταδώσουν ότι…

…“τρομοκρατική ομάδα εννέα ατόμων μπήκε στο άδειο από άλλο κόσμο κατάστημα και έκανα την κουζίνα του ‘φύλλο και φτερό’… ‘γης Μαδιάμ’… Φαγητά , γλυκά, κρασιά και ‘Σουρωτές’ εξαφανίστηκαν”…

Προς το τέλος της… “κατάνυξης” μπήκε στο κατάστημα ένας ακόμα πελάτης. Δεν αντιληφθήκαμε την είσοδό του. Ήμασταν, όλοι μας, πολύ απασχολημένοι με τα “καθ’ημάς”, με τους μεζέδες, τα φαγητά, τα γλυκά και τα κρασιά και, πιότερο, με την κουβέντα μας… [Επιμένω να χρησιμοποιώ, όσο μπορώ, τις κατάλληλες κατά περίπτωση λέξεις: π.χ. εν προκειμένω “κουβέντα” και όχι “συζήτηση”… Τέλος πάντων!...]

Συνειδητοποιήσαμε, όλοι μας, την ύπαρξή του, την παρουσία του μες στο κατάστημα, όταν ο καταστηματάρχης μας έφερε δύο καραφάκια από τα κρασιά που πίναμε και μας είπε: “Κερασμένα από τον κύριο σ’εκείνο το [απόμερο] τραπέζι”…

Τότε και μόνο τότε ήρθε στο επίκεντρο της προσοχής μας αυτός ο Χριστιανός. “Χριστιανός” τρόπος του λέγειν. Για την ακρίβεια δεν ήταν Χριστιανός. Αλλόθρησκος ήταν και αλλοεθνής. Μόνος στο κατάστημα, μόνος σε μια πόλη, μόνος σε μια ξένη χώρα. Ίσως…

“Το όνομά μου είναι Ν…”, μας είπε, “που μοιάζει με το ‘Νικόλας’, κι έτσι νιώθω πως γιόρταζα προχθές το Σάββατο και σας κέρασα κρασί για να μου ευχηθείτε”…

“Μόνος”, έγραψα ήδη. Μόνος σε ένα κατάστημα. Μόνος σε μια πόλη. Μόνος σε μια ξένη χώρα. Σίγουρα μόνος!...

…Και έτσι μόνο τον αφήσαμε και πάλι, λίγο αργότερα, φεύγοντας από το κατάστημα. Κι ας του ευχηθήκαμε, ένας προς ένα, για την… “ονομαστική γιορτή” του… Κι ας του έσφιξαν κάποιοι από εμάς το χέρι, έτσι όπως κάνουμε φεύγοντας από μιαν επίσκεψη. Κι ας τον χτυπήσαμε, κάποια από εμάς, με φιλικά και εγκάρδια ειλικρινά συναισθήματα, στην πλάτη ή στον ώμο!...

[Ήταν, εκείνη τη στιγμή, το δίχως άλλο, ευτυχισμένος, συγκινημένος και χαρούμενος… Μα ήταν, τότε, ή λίγες στιγμές αργότερα, και πάλι μόνος!...]

Φίλοι συν-bloggers της Θεσσαλονίκης, αν συναντήσετε, κάπου στην Τσιμισκή, τον “Νικόλα”, σφίξτε του κι εσείς το χέρι, κι ευχηθείτε του για την γιορτή του…

Φίλοι συν-bloggers σε όλη την Ελλάδα, παντού και πάντα θα υπάρχουν τέτοιοι και άλλοι άνθρωποι, άνθρωποι μόνοι, μετανάστες ή όχι, που [για να θυμηθούμε αυτά που έγραφε τις προάλλες και ο γλάρος “Seagull” (http://seagullstefanos.blogspot.com/2008/11/blog-post_30.html)] πεινάνε και διψάνε για λίγη προσοχή, για λίγο ενδιαφέρον, πόσο δε μάλλον για λίγη αγάπη…

Μέρες που έρχονται, ας σκεφτούμε και ας δώσουμε προσοχή σε όλους αυτούς τους [“αόρατους” και “ανύπαρκτους” για μας] μοναχικούς ανθρώπους… Έτσι κι αλλιώς γι’ αυτούς τους ταπεινούς, τους καταφρονεμένους, τους μοναχικούς (κ.λπ.) ανθρώπους δεν [υποτίθεται πως] γεννήθηκε ο Χριστός στη γη;… […ή στις “φάτνες” των ψυχών μας;!...]

Μήπως… να μιλάμε λιγότερο και να πράττουμε περισσότερο;

Μήπως…

…να μιλάμε λιγότερο και να πράττουμε περισσότερο;

Μήπως, με άλλα λόγια, “τα πολλά λόγια είναι φτώχεια” και “ουσία έχουν οι πράξεις, η δράση”;…

Ο σοφός λαός μας έχει μια παροιμία: “O κυρ Γιάννης με τα λόγια, χτίζει ανώγεια και κατώγεια”… Προκειμένου για τέτοιου είδους “Γιάννηδες” έχει, προφανώς, λεχθεί και το “Σαράντα πέντε Γιάννηδες, ενός κοκκόρου γνώση”!...

[Παρένθεση απαραίτητη: Δεν έχω κανένα πρόβλημα με τους ονομαζόμενους “Γιάννηδες”. Τι φταίω εγώ, όμως, αν έτσι λένε οι παροιμίες;…]

Στα λόγια, λοιπόν, είμαστε εύκολοι. Όχι μόνο οι Γιάννηδες, αλλά όλοι μας! Στην πράξη, όμως; Στα έργα; Στη δράση; Εδώ μας θέλω!... Όλους μας!...

«Αφροσύνη»

Α’

…Καθελώ τας βιβιλιοθήκας μου και άλλας, μείζονας, κατασκευάσω…

…Άφρον, ταύτη τη νυκτί… τα βιβλία δε άτινα συνήξες, τίνι έσται;…

…Να μείνουν στη βιβλιοθήκη της πόλης μου θέλω, Κύριε. Αυτό πόθησα, αυτό ονειρεύτηκα. Για να ’χουν τα παιδιά κι οι έφηβοι και οι μελλούμενες γενιές και να διαβάζουν… Μήπως και φωτιστούν λίγο περισσότερο… μήπως και καταφέρουν ένα καλύτερο αύριο… Είναι αμαρτία, άραγε, αυτό, Θεέ μου;…

Β’

…Άφρον, ταύτη τη νυκτί… ά δε συνήξες… οι γνώσεις κι η σοφία που φόρτωσες στο μυαλό σου… τίνι έσται;…

…Τι ν’ απαντήσω, Θεέ μου, σ’ ετούτο το ερώτημα;… Πάλι καλά που πρόλαβα να γράψω δυο – τρία πράγματα, που ίσως ν’ αγγίξουν κάποιες ψυχές…

Γ’

…Άφρον, ταύτη τη νυκτί… Τι θα πει πως σύναξες φρόνηση, όπως λές; Τι είναι, άραγε, η φρόνηση, να την μαζεύεις; Θαρρείς… μήπως νομίζεις… ποιος σου είπε πως, τάχα, είναι καρποί, φρούτα ή πατάτες η, τάχα, φρόνηση, να την αποθηκεύσεις σ’ ένα ανήλιαγο υπόγειο;…

Σπόροι λουλουδιών είναι, φίλε μου, η φρόνηση… Κι ανθίζουν!... και ψηλώνουν… Και καρπίζουν…

Φρόνηση σημαίνει: Έργα… Δράση… Αποτελέσματα!...

Βλέπε και:

http://seagullstefanos.blogspot.com/2008/11/blog-post_24.html

Παληκαράδες “γιαλατζί”

- Όλα ή τίποτα;…

- Όλα ή τιποτα!...

-Μέσα!...

-Σπρώξ’ τα όλα στο 32 κόκκινο, λοιπόν!... Κι ό,τι έρθει!... Ό,τι καταφέρουμε!

…Όχι, δεν θα συμφωνήσω, ίσως, με την επιλογή σου!... Αλλά θα σε παραδεχθώ… Που ακολουθείς μέχρι τέλους αυτή τη φιλοσοφία, αυτόν τον απόλυτο τρόπο ζωής. Τις απόλυτες επιλογές σου… Δεν θα σε χειροκροτήσω, δεν θα σου στήσω και αδριάντα, αλλά, πάντως, το χέρι θα σου το σφίξω εγκάρδια, τίμια, ειλικρινά… Όπως θα έκανα σε κάθε άξιο αντίπαλο πολεμιστή, παρότι “εχθρό” μου…

Αλλά, όμως, είπαμε: Μόνο τότε, έτσι; Μην μου βγεις κανένας “γιαλατζί” που παριστάνει τον “καμπόσο”, σύμφωνοι; Γιατί υπάρχουν και τέτοιοι, βέβαια, δεν συμφωνείς; “Το παίζουν παλληκαράδες”, μα στην πραγματικότητα “δεν φοράνε παντελόνια”… Δηλώνουν έτοιμοι να πηδήξουν στο κενό, “χωρίς δίχτυ” καθώς κομπάζουν… και παροτρύνουν τους άλλους να κάνουν το ίδιο, ή τους οικτίρουν πως είναι “φοβισμένα ανθρωπάκια” και που “δεν έχουν τα κότσια” να κάνουν ό,τι οι ίδιοι… Κι όμως, αυτοί οι διάπυροι κήρυκες των υψιπετών αυτών μηνυμάτων, στην πραγματικότητα έχουν την ασφάλεια του αλεξίπτωτου…

…Όχι, φίλε! Όχι έτσι!... Δεν είναι “μαγκιά” αυτή… Ψευτομαγκιά είναι, που σε κάνει καταγέλαστο!... Μια γελοία καρικατούρα είσαι… Κρίμα!...

«Ο θάνατος. Και η Ζωή!»

Ο θάνατος εκεί! Σταθερός! Αμετακίνητος! Δεν έρχεται αυτός προς το μέρος σου. Εσύ πηγαίνεις συνεχώς προς αυτόν. Μια αδήριτη πραγματικότητα που δεν μπορείς ποτέ να ξεπεράσεις, να την αποφύγεις. Το θέμα είναι η στάση μας απέναντί του. Τι κάνεις; Τον σκέφτεσαι συνεχώς και παραλύεις, ή κοιτάς να ζήσεις τη ζωή σου μέρα – μέρα, στιγμή – στιγμή;… Όσο τον σκέφτεσαι, στο είπα, παραλύεις… Εκτός κι αν, πάλι, τον αψηφήσεις, πάψεις να τον φοβάσαι, και συνεχίσεις να πορεύεσαι με βήμα σταθερό, κατευθείαν επάνω του. Έτοιμος ν’ αναμετρηθείς μαζί του. Στα μαρμαρένια αλώνια. Ακόμα και ξέροντας πως στο τέλος θα νικηθείς. Το ζήτημα είναι, όμως, πως έτσι που τον έχεις αψηφήσει, έτσι που τον έχεις αγνοήσει, τον έχεις ήδη νικήσει!... Όχι τον θάνατο. Τον φόβο σου!...

«Αχ, εμείς οι άνθρωποι!...»

Αχ, εμείς οι γνώστες… οι παντογνώστες… οι “φωτεινοί παντογνώστες”… Που ενοχλούμαστε με όλους τους άλλους, που “παριστάνουν πως τα γνωρίζουν όλα”!...

Αχ, εμείς οι ψυχολόγοι!... Που το ’χουμε εύκολο να κοιτάμε, να μιλάμε, και να σχολιάζουμε την ψυχή και την συμπεριφορά των άλλων… Μα όχι τις δικές μας…

Αχ, εμείς οι συμβουλάτορες!... Που έχουμε τη λύση, έτοιμη, μές στο τσεπάκι μας, σε κάθε πρόβλημα του άλλου: “Κάνε ετούτο… Πρόσεχε το άλλο!... Άκου εμένα!... Ξέρω!...”

Αχ, εμείς οι ηθικολόγοι!... Που κατακεραυνώνουμε τα κακώς κείμενα. Ατόμων μεμονωμένων, μα και ολόκληρης της κοινωνίας!... Και τους ρίχνουμε, όλους ανεξαιρέτως, στην πυρά, στο “ανάθεμα”… ει δυνατόν και στην αιώνια κόλαση!...

Αχ, εμείς οι μορφωμένοι!... Οι παρα-μορφωμένοι!...

Αχ, εμείς οι άνθρωποι!... Εμείς που θέλουμε ν’ αποκαλούμαστε άνθρωποι, μα, με όλα ετούτα, δεν θα γίνουμε άνθρωποι ποτέ!....

«Αξία. Έπαινος. Κριτική»

…Άσε τους άλλους να με κατηγορούν! Εγώ γνωρίζω την αξία μου…

…Άσε τους άλλους να με επαινούν! Εγώ γνωρίζω τα λάθη μου…

* * *

Δεν με ενδιαφέρει η κριτική των άλλων, γιατί γνωρίζω τι αξίζω…

Φοβάμαι μήπως το ξεχάσω, αν αρχίσουν να με επαινούν…

«Οι σημερινοί Έλληνες. Που δεν φταίνε ποτέ!»

Η αφορμή για το σημερινό σχόλιο – ανάρτηση, μου δόθηκε πριν από δύο περίπου εβδομάδες. Ούτε πολύ παλιά, ούτε πολύ πρόσφατα. Το σχόλιο, πάντως, νομίζω πως είναι… διαχρονικό, σε σχέση με τους νεοέλληνες:

Ρεπορτάζ στην τηλεόραση: Με φόντο τις τεράστιες ουρές για την υποβολή των δηλώσεων κτηματογράφησης, ο δημοσιογράφος παίρνει συνέντευξη – δηλώσεις από κάποιον νεοέλληνα, ο οποίος, λαλίστατος, στρέφεται και ξιφουλκεί κατά του “κράτους”:

“Πολίτης”: -Κοίταξε χάλι! Δές πώς ταλαιπωρούμαστε! Απ’ αυτό το κράτος που δεν ενδιαφέρεται για την ταλαιπωρία μας και δεν δίνει μια παράταση, ώστε να αποφευχθούν αυτές οι ουρές και η πολύωρη ταλαιπωρία… (κ.λπ. κ.λπ.)

Δημοσιογράφος: -Ποιος ήταν ο λόγος που σας ανάγκασε να καθυστερήσετε και να έρθετε τώρα, στο τέλος της προθεσμίας που είχε δοθεί;

“Πολίτης”: -Ε, ξέρετε τώρα!.. Έλληνες είμαστε! Της τελευταίας στιγμής!...

Έβαλα σε εισαγωγικά τις λέξεις “κράτος” και “πολίτης”. Διότι, πράγματι, το ελληνικό κράτος συχνά “παριστάνει” απλώς το κράτος, είναι μια καρικατούρα, ας μου επιτραπεί, σε σύγκριση με αυτό που ορίζουμε ως σύγχρονο κράτος… Και διότι τέτοιου είδους “πολίτες”, που δεν αναλαμβάνουν τις δικές τους ευθύνες, αλλά τα φορτώνουν όλα στο κράτος ή σε όποιον άλλον εκτός από τον εαυτό τους, δεν τους θεωρώ πολίτες, με υπευθυνότητα!...

Το παραπάνω ρεπορτάζ μου θύμισε ρεπορτάζ που κατά καιρούς προβάλλονται στην τηλεόραση, για τους σωρούς σκουπιδιών και εύφλεκτων υλικών που υπάρχουν μέσα σε δάση και πάρκα, και στα οποία διάφοροι “δημοσιογράφοι” και “πολίτες” καταγγέλλουν, πάλι, το “κράτος” και τους “τοπικούς άρχοντες”, που δεν φροντίζουν να καθαρίσουν, ώστε να αποφευχθεί το ξέσπασμα κάποιας πυρκαγιάς. Και πάλι κανείς δεν… υποψιάζεται καν ότι όλα αυτά τα σκουπίδια και τα υλικά κάποιοι “πολίτες” σαν κι εμάς τα πέταξαν!...

Μόλις σήμερα το πρωί, που έβγαλα την σακουλίτσα με τα σκουπίδια μου, διαπίστωσα ότι ο κάδος απορριμμάτων του δήμου ήταν (τι πρωτότυπο!...) ασφυκτικά γεμάτος, μεταξύ άλλων λόγων και διότι κάποιος γείτονας είχε ρίξει (μες στη νύχτα και στο σκοτάδι…) την κεντρική μονάδα και την οθόνη του παλιού του υπολογιστή! Ούτε καν διανοήθηκε, προφανώς, όχι να τα πάει στην ανακύκλωση ηλεκτρονικών ειδών, αλλά έστω να τα αφήσει εκτός κάδου, ώστε να γίνουν εύκολα αντιληπτά από τα συνεργεία αποκομιδής, που δεν θα τα ρίξουν απρόσεκτα μέσα στο όχημα σύνθλιψης. Υποψιάζομαι ότι ο συγκεκριμένος γείτονας θα “τα χώνει στους… αρμόδιους”, με κάθε ευκαιρία, για τη μόλυνση του περιβάλλοντος με τοξικά υλικά… που προέρχονται, όμως, και από την οθόνη που ο ίδιος πέταξε, αδιαφορώντας, στα σκουπίδια!...

«Περί πολιτευμάτων και πολιτικών»

Δεν μας άρεσε η αριστοκρατία [των αρχαίων Ελλήνων!]

Διαλέξαμε (και έχουμε…) την μετριοκρατία…

Αντί των αρίστων… οι μέτριοι…

“Ανθ’ ημών… ο Γουλιμής!”

Γέμισε η εποχή μας από Γουλιμήδες!...